ของปลอมแก้ยังไง คู่มือผู้ซื้อและแบรนด์ ปี 2569

ของปลอมแก้ยังไง ขึ้นอยู่กับว่าคุณยืนอยู่ฝั่งไหนของปัญหา ถ้าเป็นผู้ซื้อที่เพิ่งรู้ว่าของที่จ่ายเงินไปเป็นของปลอม ทางแก้คือเก็บหลักฐาน ขอเงินคืน และแจ้งหน่วยงานที่รับเรื่องโดยตรง ถ้าเป็นเจ้าของแบรนด์ที่สินค้าถูกคนอื่นปลอมออกมาขาย ทางแก้คือการบังคับสิทธิ์ตามกฎหมาย ลบร้านค้าที่ละเมิดออกจากมาร์เก็ตเพลส และตัดวงจรของปลอมที่ตัวสินค้าด้วยระบบสแกนเช็คของแท้รายชิ้น บทความนี้แจกแจงขั้นตอนของทั้งสองฝั่ง พร้อมเบอร์สายด่วนและหน่วยงานที่รับผิดชอบจริงในไทย

ของปลอมแก้ยังไง — เริ่มจากดูว่าคุณอยู่ฝั่งไหน

คำว่าโดนของปลอมมีสองความหมายที่ทางแก้ต่างกันคนละทาง ฝั่งแรกคือผู้บริโภคที่ถูกหลอกให้ซื้อของปลอมในราคาของแท้ ความเสียหายคือเงินที่จ่ายไปและความเสี่ยงจากการใช้สินค้า ฝั่งที่สองคือแบรนด์ที่ถูกปลอมสินค้า ความเสียหายคือยอดขายที่หายไป ชื่อเสียงที่ถูกของปลอมคุณภาพต่ำทำลาย และความเชื่อมั่นของตัวแทนจำหน่ายที่ขายของแท้อยู่

อ่านเฉพาะฝั่งที่ตรงกับสถานการณ์ได้เลย ฝั่งผู้ซื้อ หรือ ฝั่งเจ้าของแบรนด์ ส่วนใครที่ยังไม่แน่ใจว่าของที่ถืออยู่แท้หรือปลอม ให้เริ่มที่บทความ วิธีเช็คสินค้าแท้ปลอมด้วยตัวเอง ก่อน

ฝั่งผู้ซื้อ: โดนหลอกซื้อของปลอม แก้ยังไง

เงื่อนไขสำคัญที่สุดของฝั่งผู้ซื้อคือเวลา การขอเงินคืนบนแพลตฟอร์มมีกรอบวันที่จำกัด และการแจ้งความคดีฉ้อโกงต้องทำภายใน 3 เดือนนับจากวันที่รู้ว่าถูกหลอกและรู้ตัวคนขาย ลำดับขั้นตอนที่ควรทำจึงเป็นแบบนี้

1. เก็บหลักฐานให้ครบก่อนติดต่อใคร

อย่าทิ้งสินค้า อย่าลบแชท และอย่าเพิ่งรีวิวด่าร้านค้า สิ่งที่ต้องมีในมือคือ ตัวสินค้าพร้อมกล่องและฉลาก ภาพหน้าร้านค้าออนไลน์และหน้าประกาศขาย ประวัติแชทที่คุยกับผู้ขาย สลิปโอนเงินหรือหลักฐานการชำระ และเลขพัสดุ ถ้าสแกน QR หรือเช็คเลข อย. แล้วผลออกมาว่าผิดปกติ ให้บันทึกหน้าจอผลการตรวจสอบไว้ด้วย หลักฐานชุดนี้ใช้ได้กับทุกช่องทางที่เหลือ

2. เปิดเรื่องขอเงินคืนกับแพลตฟอร์ม

ถ้าซื้อผ่าน Shopee, Lazada หรือ TikTok Shop ให้กดขอคืนเงินคืนสินค้าในแอปทันที โดยเลือกเหตุผลว่าสินค้าไม่ตรงตามที่ระบุหรือสินค้าปลอม แนบภาพสินค้าและผลการตรวจสอบที่เก็บไว้ แพลตฟอร์มมีนโยบายรับผิดชอบกรณีสินค้าปลอมชัดเจน เพราะการปล่อยให้ร้านขายของปลอมกระทบความเชื่อมั่นของทั้งแพลตฟอร์ม คดีส่วนใหญ่ที่หลักฐานครบจบที่ขั้นตอนนี้โดยได้เงินคืนเต็มจำนวน

ถ้าซื้อผ่านช่องทางที่ไม่มีระบบคนกลาง เช่น โอนตรงให้ร้านใน Facebook หรือ LINE โอกาสเจรจาคืนเงินต่ำกว่ามาก ให้ข้ามไปขั้นตอนแจ้งหน่วยงานและแจ้งความเป็นหลัก

3. แจ้งหน่วยงานรัฐที่ตรงกับประเภทสินค้า

• อาหาร ยา เครื่องสำอาง อาหารเสริม — สายด่วน อย. 1556 หมวดนี้ควรแจ้งเสมอแม้ได้เงินคืนแล้ว เพราะของปลอมล็อตเดียวกันยังขายให้คนอื่นอยู่
• สินค้าอุปโภคทั่วไป — สายด่วน สคบ. 1166 รับเรื่องผู้บริโภคที่ถูกเอาเปรียบทุกกรณี
• ถูกหลอกซื้อออนไลน์ — แจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th หรือสายด่วนตำรวจไซเบอร์ 1441 ระบบนี้อายัดบัญชีปลายทางได้เร็วกว่าการเดินไปโรงพัก

4. แจ้งความคดีฉ้อโกงภายใน 3 เดือน

การหลอกขายของปลอมเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งเป็นความผิดที่ยอมความได้ กฎหมายจึงกำหนดให้ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำผิด เกินกำหนดแล้วคดีอาญาขาดอายุความทันทีแม้หลักฐานจะชัดแค่ไหน ถ้ามูลค่าความเสียหายสูงหรือผู้ขายหายตัว อย่ารอผลการเจรจา ให้แจ้งความคู่ขนานไปเลย

ฝั่งเจ้าของแบรนด์: สินค้าโดนปลอม แก้ยังไง

สัญญาณที่แบรนด์มักเจอก่อนคือ ลูกค้าทักมาถามว่าทำไมของที่ซื้อจากร้านอื่นถูกกว่าครึ่งหนึ่ง ตัวแทนจำหน่ายแจ้งว่ายอดตก หรือมีรีวิวด่าคุณภาพสินค้าทั้งที่ล็อตการผลิตปกติ เมื่อยืนยันได้ว่ามีของปลอมในตลาดจริง ขั้นตอนบังคับสิทธิ์มีตามนี้

1. เช็คสถานะเครื่องหมายการค้าของตัวเองก่อน

ทุกช่องทางบังคับสิทธิ์ ตั้งแต่การรายงานร้านค้าบนมาร์เก็ตเพลสจนถึงการแจ้งความ ใช้ทะเบียนเครื่องหมายการค้าเป็นหลักฐานตั้งต้น แบรนด์ที่ยังไม่ได้จดทะเบียนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา จะเสียเปรียบทันทีเพราะอ้างความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้าไม่ได้เต็มที่ ถ้ายังไม่จด ให้เริ่มยื่นจดทันทีคู่ขนานกับการดำเนินการอื่น

2. เก็บหลักฐานและซื้อสินค้าตัวอย่างจากร้านที่ต้องสงสัย

บันทึกหน้าร้านค้า ประกาศขาย ราคา และช่องทางติดต่อของผู้ขายทุกเจ้าที่พบ จากนั้นสั่งซื้อสินค้าจริงมาหนึ่งชิ้นเพื่อพิสูจน์ว่าเป็นของปลอม เก็บกล่อง ใบเสร็จ และเลขพัสดุไว้ทั้งหมด การมีสินค้าปลอมในมือพร้อมหลักฐานการซื้อคือสิ่งที่เปลี่ยนเรื่องร้องเรียนลอยๆ ให้กลายเป็นคดีที่เจ้าหน้าที่รับดำเนินการต่อได้

3. รายงานร้านค้าละเมิดต่อมาร์เก็ตเพลสให้ถอดสินค้า

Shopee, Lazada และ TikTok Shop มีช่องทางรับรายงานการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาสำหรับเจ้าของสิทธิ์โดยเฉพาะ ยื่นทะเบียนเครื่องหมายการค้าพร้อมลิงก์สินค้าที่ละเมิด แพลตฟอร์มจะถอดประกาศขายและลงโทษร้านค้าตามรอบการพิจารณา วิธีนี้เร็วที่สุดในการหยุดยอดขายของปลอมเฉพาะหน้า แต่ต้องทำต่อเนื่อง เพราะผู้ขายเปิดร้านใหม่ได้เรื่อยๆ

4. แจ้งความและประสานหน่วยงานปราบปราม

การปลอมเครื่องหมายการค้ามีโทษจำคุกไม่เกิน 4 ปี ปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และผู้ที่ขายหรือมีสินค้าปลอมไว้เพื่อขายก็รับโทษในระดับเดียวกัน ช่องทางหลักที่แบรนด์ใช้ได้คือ

• สายด่วนกรมทรัพย์สินทางปัญญา 1368 — ปรึกษาขั้นตอนบังคับสิทธิ์และแจ้งเบาะแสการละเมิด
• บก.ปคบ. สายด่วน 1135 — กองบังคับการตำรวจที่รับผิดชอบคดีสินค้าปลอมและคุ้มครองผู้บริโภคโดยตรง
• แจ้งความที่สถานีตำรวจท้องที่พร้อมทะเบียนเครื่องหมายการค้าและสินค้าตัวอย่างที่ซื้อมา
• ฟ้องแพ่งต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง เรียกค่าเสียหายจากผู้ละเมิด

คดีที่หลักฐานพร้อมตั้งแต่ต้น ทั้งทะเบียนสิทธิ์ สินค้าตัวอย่าง และเส้นทางการเงินของผู้ขาย ใช้เวลาสั้นกว่าและมีน้ำหนักพอให้เจ้าหน้าที่ขยายผลไปถึงแหล่งผลิตได้

สรุปหน่วยงานและช่องทางแก้ปัญหาของปลอม

ตารางนี้รวมทุกช่องทางในบทความ ใช้เลือกได้ทันทีว่าสถานการณ์ของคุณต้องติดต่อใคร

ทำไมการไล่ลบไล่ฟ้องอย่างเดียวไม่ทำให้ของปลอมหมดไป

แบรนด์ที่เจอของปลอมมาระยะหนึ่งจะพบข้อเท็จจริงเดียวกัน คือการไล่รายงานร้านค้าและไล่ฟ้องเป็นการแก้ที่ปลายทาง ร้านถูกปิดวันนี้ พรุ่งนี้เปิดใหม่ในชื่ออื่น ต้นทุนฝั่งแบรนด์คือค่าทนาย ค่าเวลา และค่าซื้อสินค้าล่อซื้อที่เกิดซ้ำทุกรอบ ขณะที่ต้นทุนฝั่งผู้ปลอมคือแค่การสมัครบัญชีร้านค้าใหม่

จุดที่ตัดวงจรได้จริงคือการทำให้ของปลอมขายไม่ออก ด้วยการให้ลูกค้าทุกคนแยกของแท้ออกจากของปลอมได้เองใน 10 วินาที แบรนด์ที่ถูกปลอมหนักจึงติดสติ๊กเกอร์ QR Code กันปลอมที่มีรหัสไม่ซ้ำกันรายชิ้นบนสินค้าทุกกล่อง ลูกค้าสแกนผ่าน LINE แล้วรู้ทันทีว่าชิ้นนั้นเป็นของแท้หรือไม่ และรหัสนั้นเคยถูกสแกนมาก่อนหรือเปล่า ของปลอมที่ไม่มีสติ๊กเกอร์หรือก๊อปสติ๊กเกอร์ซ้ำจะโดนจับได้ตั้งแต่ลูกค้าคนแรกที่สแกน

ระบบลักษณะนี้ยังกลับมาช่วยงานบังคับสิทธิ์ด้วย เพราะทุกครั้งที่มีการสแกนรหัสซ้ำผิดปกติ ระบบแจ้งเตือนแบรนด์พร้อมพิกัดพื้นที่ที่สแกน ข้อมูลนี้ชี้เป้าได้ว่าของปลอมระบาดในจังหวัดไหนหรือช่องทางใด เปลี่ยนจากการรอลูกค้าร้องเรียนเป็นการเห็นแผนที่การระบาดแบบเรียลไทม์ ระบบ QR Code กันปลอม ของ FoundcodeCRM ทำงานบน LINE OA ของแบรนด์ เริ่มต้นที่ 1,000 บาท และมีสติ๊กเกอร์กันปลอมแบบพิมพ์จากโรงงานให้ครบวงจร

ป้องกันไม่ให้เจอของปลอมซ้ำ

ฝั่งผู้ซื้อ ป้องกันได้ด้วยการซื้อจากร้านทางการหรือตัวแทนที่แบรนด์ประกาศรายชื่อ และเช็คสินค้าก่อนเปิดใช้ทุกครั้งตามขั้นตอนใน วิธีเช็คสินค้าแท้ปลอม 5 วิธี ส่วนฝั่งแบรนด์ นอกจากระบบตรวจสอบรายชิ้นแล้ว ควรประกาศรายชื่อตัวแทนจำหน่ายทางการให้ค้นเจอง่าย และให้ความรู้ลูกค้าเรื่องวิธีตรวจสอบผ่านช่องทางของแบรนด์สม่ำเสมอ ลำดับการวางระบบทั้งหมดตั้งแต่เครื่องหมายการค้าจนถึงแผนตอบสนอง สรุปไว้ที่ วิธีกันปลอมสินค้า 7 ขั้นตอน แบรนด์ที่ทำสองอย่างนี้ครบจะได้ประโยชน์ซ้อนอีกชั้น คือทุกการสแกนเช็คของแท้กลายเป็นโอกาสเก็บข้อมูลลูกค้าปลายทาง ที่ปกติแบรนด์ที่ขายผ่านตัวแทนไม่มีทางรู้ อ่านแนวทางเลือกระบบได้ที่ คู่มือเลือกระบบกันสินค้าปลอม

คำถามที่พบบ่อยเรื่องการแก้ปัญหาของปลอม

ซื้อของปลอมมาแล้ว ขอเงินคืนได้ไหม

ได้ ถ้าซื้อผ่านมาร์เก็ตเพลสให้เปิดเรื่องขอคืนเงินในแอปทันทีโดยระบุว่าได้รับสินค้าปลอม พร้อมแนบหลักฐานภาพสินค้าและผลการตรวจสอบ กรณีโอนตรงให้ผู้ขายนอกแพลตฟอร์ม ให้แจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th เพื่อดำเนินคดีและขออายัดบัญชีปลายทาง

แจ้งความเรื่องของปลอมมีกำหนดเวลาไหม

คดีฉ้อโกงจากการถูกหลอกซื้อของปลอมเป็นความผิดยอมความได้ ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่วันที่รู้ว่าถูกหลอกและรู้ตัวผู้ขาย เกินกำหนดคดีอาญาขาดอายุความ จึงไม่ควรรอผลเจรจากับร้านค้านานเกินไป

แบรนด์ที่ยังไม่ได้จดเครื่องหมายการค้า จัดการคนปลอมสินค้าได้ไหม

ทำได้จำกัดมาก เพราะทั้งการรายงานละเมิดต่อมาร์เก็ตเพลสและการดำเนินคดีตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า ใช้ทะเบียนเครื่องหมายการค้าเป็นหลักฐานตั้งต้น แบรนด์ที่ยังไม่จดควรยื่นจดทะเบียนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาทันที และปรึกษาสายด่วน 1368 เรื่องช่องทางที่ใช้ได้ระหว่างรอทะเบียน

คนขายของปลอมมีโทษอะไรบ้าง

การปลอมเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนในไทยมีโทษจำคุกไม่เกิน 4 ปี ปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ผู้ที่นำเข้า ขาย หรือมีสินค้าปลอมไว้เพื่อขายรับโทษระดับเดียวกัน และฝั่งผู้ซื้อยังฟ้องฐานฉ้อโกงเรียกเงินคืนได้อีกทางหนึ่ง

แบรนด์เล็กโดนปลอมสินค้า ควรเริ่มจากอะไรก่อน

เริ่มจากเช็คว่าจดเครื่องหมายการค้าแล้วหรือยัง เก็บหลักฐานร้านที่ละเมิดและซื้อสินค้าตัวอย่างมาพิสูจน์ รายงานร้านต่อมาร์เก็ตเพลสเพื่อหยุดยอดขายเฉพาะหน้า แล้วติดระบบตรวจสอบของแท้รายชิ้นบนสินค้าล็อตถัดไปทันทีเพื่อไม่ให้ปัญหาวนกลับมา ระบบเริ่มต้นหลักพันบาท ถูกกว่าค่าดำเนินคดีหนึ่งครั้งหลายเท่า

อ่านต่อเรื่องที่เกี่ยวข้องได้ที่ ระบบสแกนเช็คของแท้ด้วย QR Code สำหรับแบรนด์ไทย เจาะการทำงานของระบบฝั่งแบรนด์แบบละเอียด สติ๊กเกอร์กันปลอมพร้อม QR Code สำหรับสินค้า สำหรับแบรนด์ที่กำลังเลือกวัสดุและรูปแบบสติ๊กเกอร์ และ เคสจริงน้ำมันเครื่องปลอมในไทย ตัวอย่างหมวดสินค้าที่ความเสียหายจากของปลอมสูงที่สุดหมวดหนึ่ง